ผนังมดลูกเจริญผิดที่ มีลูกได้หรือไม่

ผนังมดลูกเจริญผิดที่ เป็นอีกหนึ่งปัญหาที่ทำให้มีบุตรยาก เพราะผนังมดลูกเป็นส่วนที่อยู่ในระบบสืบพันธุ์ สำหรับผู้หญิงที่มีปัญหานี้และอยากมีบุตร อาจกำลังสงสัยอยู่ว่ายังมีโอกาสที่จะมีบุตรได้หรือไม่ อย่างที่กล่าวไปว่าผนังมดลูกเจริญผิดที่ทำให้มีบุตรยาก แต่ก็ใช่ว่าจะมีไม่ได้เลย เพียงแต่โอกาสที่จะมีบุตรนั้นต่ำกว่าคนที่มีผนังมดลูกปกติทั่วไปเท่านั้น อาจต้องอาศัยเทคโนโลยีบางอย่างเพื่อช่วยให้มีบุตรได้สำเร็จ ซึ่งศูนย์รักษาผู้มีบุตรยากอย่าง Millennium IVF Clinic จะมาเล่าให้ฟังกันค่ะ

รู้จักกับภาวะผนังมดลูกเจริญผิดที่

ผนังมดลูกเจริญผิดที่ คือการที่ผนังมดลูกเจริญภายนอกโพรงมดลูก ซึ่งเป็นภาวะผิดปกติ ทำให้ผู้ที่ประสบปัญหาปวดท้องน้อยรุนแรงโดยเฉพาะตอนมีประจำเดือน ภาวะดังกล่าวยังส่งผลกระทบต่ออวัยวะอื่น เช่น รังไข่ ท่อนำไข่ และเนื้อเยื่อในอุ้งเชิงกราน ซึ่งอวัยวะทั้งหมดเกี่ยวกับการตั้งครรภ์ จึงเป็นผลให้มีบุตรยากได้ โดยภาวะผนังมดลูกเจริญผิดที่ ยังทำให้เกิดการอักเสบบริเวณเนื้อเยื่อในอุ้งเชิงกรานได้อีกด้วย

อาการผนังมดลูกเจริญผิดที่

ผู้ที่มีปัญหาผนังมดลูกเจริญผิดที่ จะมีอาการปวดท้องตอนประจำเดือนมาในระดับที่รุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ ในแต่ละรอบเดือน รวมถึงประจำเดือนมาไม่ปกติ และรู้สึกเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ 

สาเหตุของผนังมดลูกเจริญผิดที่

แม้ทางการแพทย์จะยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ แต่ก็มีหลายทฤษฎี สามารถอธิบายได้ดังนี้

1. เกิดจากประจำเดือนไหลย้อนทางผ่านท่อนำไข่ และเข้าไปฝังตัวตามอวัยวะต่างๆ แต่ถึงอย่างนั้นการไหลย้อนทางของประจำเดือนก็ไม่ได้ทำให้เกิดผนังมดลูกเจริญผิดที่ทุกราย ขึ้นอยู่กับระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายด้วย หากสามารถกำจัดเซลล์เยื่อบุโพรงมดลูกเหล่านี้ได้ก็ไม่มีปัญหา แต่ในบางรายที่ระบบภูมิคุ้มกันไม่สมบูรณ์ ก็จะมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ในช่องท้อง
2. ปัจจัยด้านฮอร์โมน หรือภูมิคุ้มกันอาจส่งเสริมทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเซลล์ด้านในของช่องท้องให้กลายเป็นเซลล์ที่มีลักษณะคล้ายเยื่อบุโพรงมดลูก
3.  การเปลี่ยนแปลงของเซลล์ตัวอ่อน ทำให้เกิดเซลล์คล้ายเยื่อบุโพรงมดลูก ซึ่งอาจมาปรากฏในช่วงวัยแรกรุ่น
4.  การขนถ่ายที่ผิดปกติของเซลล์เยื่อบุโพรงมดลูก ไปยังอวัยวะอื่น จากระบบหลอดเลือด หรือระบบต่อมน้ำเหลือง
5. แผลหลังผ่าตัด หลังผ่าตัดโดยเฉพาะการผ่าตัดที่มดลูก หรือการผ่าคลอดบุตร อาจทำให้เซลล์เยื่อบุโพรงมดลูกมีการยึดเกาะอยู่บริเวณแผลผ่าตัดได้

อยากมีลูกแต่ผนังมดลูกเจริญผิดที่

สำหรับคนที่มีปัญหาผนังมดลูกเจริญผิดที่ ซึ่งตกอยู่ในภาวะมีบุตรยากไปโดยปริยาย แต่ต้องการที่จะมีลูก จะต้องทำอย่างไร มี 2 วิธีคือ

• รักษาภาวะผนังมดลูกเจริญผิดที่
• ทำเด็กหลอดแก้ว

การรักษาภาวะผนังมดลูกเจริญผิดที่ 

การรักษาภาวะผนังมดลูกเจริญผิดที่ สามารถทำได้ตั้งแต่การควบคุมอาการด้วยยา ไปจนถึงการฉีดฮอร์โมนหรือการผ่าตัด ซึ่งเดิมทีการผ่าตัดรักษาผนังมดลูกเจริญผิดที่ จะต้องผ่าตัดเอารังไข่และมดลูกทิ้งไป แต่ถ้าหากต้องการอยากมีลูก ไม่สามารถทำวิธีนี้ได้ แต่มีอีกหนึ่งวิธีก็คือการผ่าตัดแบบอนุรักษ์ นั่นคือการผ่าตัดโดยไม่ต้องผ่ามดลูกและรังไข่ออก แต่เป็นการผ่าเฉพาะผนังมดลูกที่เจริญผิดที่ออกไปเท่านั้น 

วิธีการผ่าตัดคือแพทย์จะทำการผ่าตัดด้วยการส่องกล้อง หรือผ่าตัดเปิดช่องท้อง แต่วิธีส่องกล้องจะเป็นที่นิยมมากกว่า สำหรับผู้ที่เลือกวิธีนี้เพื่อมีบุตร จะต้องรีบมีบุตรทันที เพราะผนังมดลูกเจริญผิดที่อาจกลับมาเกิดซ้ำได้อีก ซึ่งการรักษาภาวะผนังมดลูกเจริญผิดที่ ช่วยเพิ่มโอกาสการมีบุตรโดยธรรมชาติได้ 

การทำเด็กหลอดแก้ว

วิธีถัดมาสำหรับคนที่มีปัญหาผนังมดลูกเจริญผิดที่แต่อยากมีลูก ก็คือการทำเด็กหลอดแก้ว ซึ่งทางศูนย์รักษาผู้มีบุตรยากสามารถช่วยได้ โดยการทำเด็กหลอดแก้วเป็นการปฏิสนธิภายนอก มี 2 แบบคือแบบ IVF และ ICSI 

อ่านเพิ่มเติม : IVF และ ICSI ต่างกันอย่างไร เลือกแบบใดให้เหมาะกับคุณ

การทำ IVF 

การทำเด็กหลอดแก้วแบบ IVF มาจากคำว่า In-vitro Fertilization คือการคัดเลือกเอาอสุจิที่แข็งแรงจำนวนหนึ่งมาผสมกับเซลล์ไข่ในหลอดทดลอง เพื่อให้เกิดการปฏิสนธิเป็นตัวอ่อน เป็นการปฏิสนธิภายนอกร่างกาย และย้ายกลับไปฝังตัวในมดลูกหลังจากเกิดเป็นตัวอ่อนแล้ว 

การทำ ICSI

การทำเด็กหลอดแก้วแบบ ICSI มาจากคำว่า Intracytoplasmic Sperm Injection เป็นการทำเด็กหลอดแก้วด้วยเทคนิคพิเศษ เบื้องต้นการทำ ICSI ก็เป็นเทคโนโลยีที่ทำให้เกิดปฏิสนธิภายนอก คือการนำเอาเซลล์ไข่และอสุจิที่ผ่านการคัดเลือกแล้วมาผสมกันในจานหรือหลอดทดลอง โดยจุดเด่นของการทำ ICSI คือการคัดเลือกอสุจิที่แข็งแรงที่สุดเพียงตัวเดียว มาผสมกับเซลล์ไข่ จึงค่อนข้างเฉพาะเจาะจง และนับเป็นเทคนิคพิเศษ 

เมื่อทำการผสมแล้ว แพทย์หรือนักวิทยาศาสตร์จะนำเซลล์ไปเลี้ยงในห้องปฏิบัติการ 3-5 วัน และดูแลอย่างใกล้ชิด กระทั่งเติบโตเป็นตัวอ่อน จากนั้นจะคัดเลือกตัวอ่อนที่สมบูรณ์ที่สุด ไปฝังตัวในโพรงมดลูก ซึ่งจะมีการเลือกตำแหน่งที่เหมาะสม เพื่อให้ตัวอ่อนเจริญเติบโตเป็นทารกในครรภ์ของฝ่ายหญิงต่อไป

การเตรียมตัวก่อนทำเด็กหลอดแก้ว

ฝ่ายหญิง

• งดสูบบุหรี่อย่างน้อย 3 เดือน ก่อนการทำเด็กหลอดแก้ว (รวมถึงหลีกเลี่ยงควันบุหรี่)
• งดดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อย่างน้อย 3 เดือน ก่อนการทำเด็กหลอดแก้ว
• งดมีเพศสัมพันธ์ก่อนการเก็บไข่ประมาณ 3 วัน
• ควบคุมปริมาณการดื่มเครื่องดื่มคาเฟอีนไม่ให้เกิน 2 แก้วต่อวัน
• พักผ่อนให้เพียงพอ
• รับประทานโปรตีนอย่างน้อยวันละ 1 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม เพื่อบำรุงไข่
• หลีกเลี่ยงอาหารแปรรูปและอาหารที่มีน้ำตาลสูง 
• ดื่มน้ำอย่างน้อย 1.5-2 ลิตร/วัน
• หลีกเลี่ยงปัจจัยที่ทำให้เกิดความเครียด

ฝ่ายชาย

• งดสูบบุหรี่อย่างน้อย 3 เดือน ก่อนการทำเด็กหลอดแก้ว (รวมถึงหลีกเลี่ยงควันบุหรี่)
• งดดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อย่างน้อย 3 เดือน ก่อนการทำเด็กหลอดแก้ว
• รับประทานอาหารที่มีไลโคปีนและเบตาแคโรทีน รวมถึงกลุ่มโปรตีน เพื่อบำรุงอสุจิ 
• หลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อ เพราะอาจทำให้จำนวนและคุณภาพของอสุจิลดลง
• ควบคุมปริมาณการดื่มเครื่องดื่มคาเฟอีนไม่ให้เกิน 2 แก้วต่อวัน
• พักผ่อนให้เพียงพอ
• งดการมีเพศสัมพันธ์ก่อนการเก็บอสุจิ 3-4 วัน
• หลีกเลี่ยงการแช่น้ำอุ่นและทำซาวน่า เพราะความร้อนทำลายอสุจิ
• ไม่สวมกางเกงชั้นในที่รัดแน่นเกินไป 
• หลีกเลี่ยงปัจจัยที่ทำให้เกิดความเครียด

กล่าวโดยสรุป การที่มีปัญหาผนังมดลูกเจริญผิดที่ ยังสามารถมีลูกได้ โดยอาศัยเทคนิคทางการแพทย์ ไม่ว่าจะเป็นการรักษาผนังมดลูกเจริญผิดที่ หรือการทำเด็กหลอดแก้วนั่นเอง เบื้องต้นผู้ที่มีปัญหาดังกล่าวสามารถเข้ารับคำปรึกษาได้ที่ศูนย์รักษาผู้มีบุตรยาก เพื่อฟังคำแนะนำจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโดยตรง