สเปิร์มไม่แข็งแรง เชื้ออ่อน อยากมีลูก ทำอย่างไร

ภาวะมีบุตรยากสามารถเกิดขึ้นได้ทั้งฝ่ายชายและฝ่ายหญิง โดยหนึ่งในปัญหาของฝ่ายชายที่ส่งผลต่อการมีลูก คือ “ปัญหาสเปิร์มไม่แข็งแรง” บทความนี้คุณหมอจะมาให้คำตอบเกี่ยวกับจำนวนอสุจิน้อย น้ำเชื้ออ่อน ต้องทำอย่างไร ไขทุกข้อสงสัยเพื่อให้คุณพ่อที่กำลังประสบปัญหาได้เตรียมพร้อมอย่างถูกต้อง แต่ก่อนอื่นเรามาทำความเข้าใจกันก่อนว่าสเปิร์มคืออะไร

สเปิร์ม คืออะไร

สเปิร์ม (Sperm) หรือ อสุจิ คือ เซลล์สืบพันธุ์ของเพศชายเกิดจากการหลั่งน้ำเชื้อจากอวัยวะเพศชาย การหลั่งน้ำอสุจิโดยทั่วไปในปริมาณ 3-4 มิลลิลิตร จะมีจำนวนอสุจิประมาณ 300-500 ล้านตัว โดยการตั้งครรภ์จะเกิดขึ้น เมื่อตัวอสุจิที่แข็งแรงสมบูรณ์เพียง 1 ตัว เดินทางเข้าไปยังระบบสืบพันธ์ุของเพศหญิง แล้วปฏิสนธิกับไข่จนกลายเป็นตัวอ่อนในที่สุด

จะเห็นได้ว่าปริมาณและความแข็งแรงสมบูรณ์ของสเปิร์มนั้นส่งผลต่อโอกาสการตั้งครรภ์โดยตรง สำหรับคุณพ่อที่กำลังวางแผนมีลูกสามารถทำการตรวจวิเคราะห์สเปิร์มเพื่อตรวจคุณภาพ ปริมาณและรูปร่างของตัวอสุจิได้ และในกรณีที่พบว่าจำนวนสเปิร์มต่ำกว่ามาตรฐาน เชื้ออ่อน หรือตัวอสุจิไม่สมบูรณ์ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อวางแผนการรักษาต่อไป สำหรับสาเหตุที่ทำให้คุณพ่อมีสเปิร์มไม่แข็งแรงนั้น อาจเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัยด้วยกัน ดังนี้

สาเหตุที่มีสเปิร์มน้อย สเปิร์มไม่แข็งแรง เชื้ออ่อน เกิดจากอะไร 

• ความผิดปกติของอวัยวะสืบพันธ์ุ เช่น ลูกอัณฑะไม่ลงถุง การอักเสบของลูกอัณฑะ เป็นต้น 
• ความผิดปกติของต่อมไร้ท่อและฮอร์โมนที่สร้างสเปิร์ม ส่งผลให้การผลิตสเปิร์มลดลงได้
• สารเคมีหรือยาบางชนิดที่มีผลต่อจำนวนและความแข็งแรงของสเปิร์ม เช่น การฉายแสง การทำเคมีบำบัด เป็นต้น
• พฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น การดื่มสุรา การสูบบุหรี่ มีผลทำให้น้ำเชื้ออ่อนได้
• ความเครียด ความวิตกกังวล สามารถส่งผลให้น้ำเชื้อไม่มีประสิทธิภาพได้
• การออกกำลังกายหนักเกินไปหรือไม่เคยออกกำลังกายเลย สามารถส่งผลต่อระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนได้
• ภูมิคุ้มกันร่างกาย โรคประจำตัว และอื่น ๆ

หากตรวจพบว่าสเปิร์มไม่แข็งแรง ควรปฏิบัติตัวอย่างไร

1. ปรับการกินและการใช้ชีวิต

อย่างแรกเลย แนะนำให้คุณพ่อปรับการรับประทานอาหารในแต่ละวัน โดยเน้นอาหารบำรุงอสุจิ จำพวกสังกะสีและไลโคปีนสูงเพื่อช่วยบำรุงอสุจิให้แข็งแรง เช่น ถั่ว ไข่ หอยนางรม เนื้อวัว มะเขือเทศ เป็นต้น หลีกเลี่ยงการใช้ยาบางประเภทที่ส่งผลต่อคุณภาพอสุจิ ก็จะช่วยให้สเปิร์มแข็งแรงมีลูกได้ดั่งใจ

อ่านเพิ่มเติม : อาหารบำรุงอสุจิ เพิ่มกำลังสเปิร์ม อยากเป็นคุณพ่อต้องไม่พลาด

2. พักผ่อนให้เพียงพอ

การนอนเป็นการพักผ่อนร่างกายที่ดีที่สุด คุณพ่อบางคนอาจละเลยสิ่งนี้ไป เพราะการนอนหลับอย่างเพียงพอจะช่วยให้ร่างกายรู้สึกสดชื่น เกิดความกระปรี้กระเปร่า มีสมาธิในการทำกิจกรรมต่าง ๆ และที่สำคัญยังช่วยเสริมให้สเปิร์มของคุณพ่อฟิตปั๋งมีคุณภาพมากยิ่งขึ้น

3. ลดความเครียด

การดำเนินชีวิตในแต่ละวันของคุณพ่ออาจเกิดความรู้สึกวิตกกังวล ไม่สบายใจ หรือรู้สึกกดดันได้ โดยสภาวะเหล่านี้อาจส่งผลให้คุณพ่อเครียดทั้งแบบรู้ตัวและไม่รู้ตัว ซึ่งความเครียดสามารถส่งผลต่อคุณภาพสเปิร์มได้ แนะนำให้ลดความเครียดด้วยการทำกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การดูหนัง การฟังเพลง การนั่งสมาธิ หรือการใช้ธรรมชาติบำบัด เพื่อบรรเทาความเครียดลงและยังช่วยให้สเปิร์มแข็งแรงยิ่งขึ้น

4. งดเหล้าและบุหรี่

บุหรี่ เหล้า แอลกอฮอล์นอกจากจะส่งผลเสียให้กับร่างกายแล้ว ยังส่งผลต่อคุณภาพน้ำเชื้อของคุณพ่อด้วย ดังนั้นคุณพ่อที่ต้องการมีสเปิร์มที่แข็งแรง แนะนำว่าควรลดบุหรี่และแอลกอฮอล์ เพื่อสุขภาพและน้ำเชื้อของคุณพ่อที่พร้อมสมบูรณ์สำหรับการมีลูก

5. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

การออกกำลังกายช่วยให้สุขภาพแข็งแรงไม่เจ็บป่วยง่าย ช่วยลดความเครียด ช่วยในการนอนหลับได้ดี รวมถึงสามารถช่วยให้อสุจิของคุณพ่อมีประสิทธิภาพ แนะนำให้ออกกำลังอย่างพอเหมาะเพื่อสุขภาพร่างกายที่ดีและน้ำเชื้อที่ได้คุณภาพ

อย่างไรก็ตาม หากทำตามคำแนะนำข้างต้นแล้วและตรวจพบว่าปริมาณของอสุจิน้อยมากตามดุลพินิจของแพทย์ จะแนะนำ ดังนี้

การเก็บอสุจิจากอัณฑะโดยตรง

ในบางกรณี แม้ว่าคุณพ่อจะปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหารและการใช้ชีวิตแล้ว สเปิร์มก็ยังไม่แข็งแรงและไม่สามารถมีลูกได้ แพทย์อาจใช้วิธีการรักษาด้วยการทำเด็กหลอดแก้ว (ICSI) เป็นการรักษาผู้ที่มีบุตรยาก โดยการคัดเลือกอสุจิที่สมบูรณ์แข็งแรง 1 ตัว ฉีดเข้าไปในไข่ของคุณแม่เพียง 1 ใบ

สำหรับคุณพ่อที่มีอสุจิไม่แข็งแรง ผู้เชี่ยวชาญจะช่วยนำน้ำเชื้อออกจากอัณฑะของคุณพ่อโดยตรง ดังนี้

การใช้เข็มเจาะที่ท่อพักอสุจิ (PESA) โดยผู้เชี่ยวชาญจะใช้เข็มเจาะไปที่อัณฑะบริเวณท่อพักน้ำเชื้อ เพื่อดูดอสุจิออกมาก่อนเข้าสู่ขั้นตอนการทำ ICSI ต่อไป

การผ่าตัดขนาดเล็กเพื่อเอาอสุจิออกจากมาจากเนื้ออัณฑะ (TESE) เป็นการผ่าตัดเนื้ออัณฑะขนาดเล็ก เพื่อนำอสุจิมาใช้ในกระบวนการ ICSI

โดยวิธีข้างต้นต้องทำร่วมกับการทำเด็กหลอดแก้วแบบ ICSI เพียงอย่างเดียวเท่านั้น ไม่สามารถใช้วิธีนี้กับการทำ IUI ได้ รวมถึงคุณพ่อต้องดูแลสุขภาพและเตรียมตัวตามคำแนะนำของแพทย์ เพื่อช่วยให้ได้อสุจิที่แข็งแรงสมบูรณ์

อ่านเพิ่มเติม : เด็กหลอดแก้วคืออะไร รักษาการมีบุตรยาก ด้วยการทำ IVF / ICSI

สำหรับคุณพ่อที่มีความกังวลใจเกี่ยวกับการมีลูก หรือทำการตรวจวิเคราะห์สเปิร์มแล้วพบว่าเชื้อไม่แข็ง แนะนำให้ปรับพฤติกรรมใช้ชีวิต รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ พักผ่อนให้เพียงพอ ลดความเครียด และควรปรึกษาแพทย์ด้านการมีบุตรโดยเฉพาะเพื่อวางแผนการรักษาได้อย่างตรงจุด หรือทักมาปรึกษากับ Millennium IVF Clinic ได้โดยตรงเช่นกันค่ะ