Treatment Steps · อ่าน 18 นาที

ขั้นตอนและการดูแลตัวเองก่อนการเก็บไข่-เก็บอสุจิ

นพ. นฤมิต วงษ์ลิขิตปัญญา7 กรกฎาคม 2566
M

สำหรับผู้มีบุตรยาก และต้องอาศัยเทคโนโลยีช่วยเพิ่มโอกาสการมีบุตร ไม่ว่าจะเป็นการทำเด็กหลอดแก้ว IVF หรือการทำเด็กหลอดแก้วแบบ ICSI ล้วนมีขั้นตอนที่สำคัญนั่นก็คือการเก็บไข่-เก็บอสุจิ และก่อนจะถึงขั้นตอนนี้ คู่สมรสทั้งฝ่ายหญิงและฝ่ายชายจะต้องเตรียมตัวให้พร้อม เพื่อให้ไข่และอสุจิมีความแข็งแรงสมบูรณ์ พร้อมที่จะปฏิสนธิ เพื่อให้เกิดการตั้งครรภ์ที่สำเร็จในที่สุด 

รูปภาพกระบวนการเก็บไข่ของ Millennium IVF Clinic
รูปภาพกระบวนการเก็บไข่ของ Millennium IVF Clinic

การเก็บไข่ คืออะไร?

การเก็บไข่ เป็นเทคโนโลยีทางแพทย์ เพื่อแก้ปัญหามีบุตรยาก เป็นขั้นตอนหนึ่งในการทำเด็กหลอดแก้ว หลังจากกระตุ้นไข่ กระทั่งได้ไข่ในปริมาณที่เหมาะสมและเจริญเติบโตจนได้ขนาดตามต้องการ ซึ่งแพทย์จะทำการเก็บเซลล์ไข่จากฝ่ายหญิงในห้องผ่าตัด โดยแพทย์จะให้ยาสลบอ่อนๆ กับคนไข้ และเก็บไข่ด้วยเครื่องมือแพทย์ที่เป็นเข็มเจาะดูดออกมาผ่านทางผนังช่องคลอด และนำไปปฏิสนธิในห้องปฏิบัติการ ซึ่งหัตถการนี้ทำภายใต้การอัลตร้าซาวด์ตลอดและเกิดความปลอดภัยสูงสุด

โปรโมชั่นสุด Hot  : ฝากไข่แช่แข็ง ราคาสุดพิเศษ จาก Millennium IVF Clinic

การเตรียมร่างกายให้พร้อมสำหรับการกระตุ้นและเก็บไข่

งดเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์

ควรงดดื่มแอลกอฮอล์อย่างน้อย 3 เดือน ก่อนเริ่มเก็บไข่ เนื่องจากแอลกอฮอล์มีผลต่อเซลล์ไข่และการตั้งครรภ์ พบว่าแอลกอฮอล์จะทำให้การตกไข่ลดลง หากต้องอาศัยเทคโนโลยีช่วยเพิ่มโอกาสการมีบุตร ควรงดดื่มแอลกอฮอล์ เพื่อให้ยากระตุ้นการตกไข่ทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ ในขั้นตอนการฉีดยากระตุ้นเพื่อเก็บไข่

งดสูบบุหรี่และหลีกเลี่ยงควันบุหรี่

ควรงดสูบบุหรี่ 3 เดือนก่อนเริ่มการรักษา เพราะในบุหรี่มีสารพิษที่เป็นอันตรายต่อระบบต่างๆ รวมถึงระบบสืบพันธุ์ มีผลโดยตรงกับเซลล์ไข่ สารในบุหรี่จะเข้าไปฝังตัวกับเซลล์ในโครงสร้างรังไข่ ทำให้การทำงานในรังไข่ผิดปกติ และไปหยุดกระบวนการเจริญเติบโตและ การสุกของไข่ ทำให้ไข่ไม่ตก หากไม่งดสูบบุหรี่ยากระตุ้นการตกไข่ที่ฉีดเข้าไปก่อนเก็บไข่ จะทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ มีผลให้การทำเด็กหลอดแก้วหรือเทคนิคอื่นๆ ที่แก้ปัญหามีบุตรยากไม่สามารถทำได้สำเร็จ

นอกจากเรื่องการตกไข่ บุหรี่ยังมีผลต่อมดลูกซึ่งเป็นที่ฝังตัวของตัวอ่อนอีกด้วย ทำให้ตัวอ่อนที่ฝังตัวอยู่ในมดลูกเจริญแบบผิดปกติ มีอัตราการแท้งสูงหรือเด็กที่เกิดมาอาจไม่สมบูรณ์ได้

งดอาหารที่มีน้ำตาลสูง

เนื่องจากอาหารที่มีน้ำตาลสูง จะไปทำลายเซลล์ไข่ ซึ่งมีผลทำให้ไม่ได้ไข่ที่มีคุณภาพมากพอ นอกจากนี้อาหารที่มีน้ำตาลสูงยังทำให้ระดับกลูโคสในเลือดสูง ซึ่งเป็นภัยต่อการพัฒนาของบลาสโตซิสต์ ซึ่งเป็นระยะของตัวอ่อนที่ช่วยเพิ่มโอกาสตั้งครรภ์ และควรงดทานอาหารแปรรูปด้วย เนื่องจากมีน้ำตาลปริมาณมากเช่นกัน

ข้อควรปฎิบัติก่อนวันเก็บไข่ 

  1. นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ
  2. หลีกเลี่ยงปัจจัยที่ทำให้เกิดความเครียด
  3. งดทาเล็บและใช้น้ำหอม เนื่องจากมีสารรบกวนไข่หรือตัวอ่อน
  4. งดน้ำและอาหาร 6 ชั่วโมงก่อนทำหัตถการ 
  5. ไม่แนะนำให้คนไข้ขับรถกลับเอง ควรเดินทางมาพร้อมญาติเพื่อรับกลับ เนื่องจากคนไข้จะได้รับยานอนหลับก่อนทำการรักษา จึงมีอาการง่วงซึมหลังการรักษา
  6. ระบุโรคประจำตัวให้แพทย์และเจ้าหน้าที่ทราบ
  7. ไม่แนะนำให้พกสิ่งของมีค่ามาทำการรักษาด้วย
  8. ห้ามวิ่ง ห้ามกระโดด รวมถึงกิจกรรมที่มีการเคลื่อนไหวรุนแรงอื่น เนื่องจากอาจส่งผลกระทบกับรังไข่

การปฏิบัติตัวหลังเจาะเก็บไข่

  1. สังเกตอาการและรับประทานยาตามแพทย์สั่ง
  2. หากปวดท้องคล้ายประจำเดือนและมีเลือดออกทางช่องคลอดภายใน 24 ชั่วโมงเล็กน้อย เป็นอาการปกติ แต่หากปวดท้องนานเกิน 2-3 วัน ควรรีบพบแพทย์
  3. ในรายที่มีจำนวนไข่มาก หลังเก็บไข่ควรพักผ่อนและทำกิจกรรมน้อยที่สุดช่วง 1-2 สัปดาห์ เพื่อลดอาการปวดท้องน้อยหลังเก็บไข่
  4. หากพบสิ่งผิดปกติหลังเก็บไข่ ให้ปรึกษาแพทย์เจ้าของไข้ ไม่แนะนำให้ซื้อยามารับประทานเอง 
  5. หากแพ้ยาหรือได้รับผลข้างเคียงอันไม่พึงประสงค์จากยา ให้ปรึกษาแพทย์เจ้าของไข้
  6. พบแพทย์ตามนัด

การเก็บอสุจิ คืออะไร?

การเก็บอสุจิ เพื่อนำไปผสมกับไข่ในห้องปฏิบัติการ เป็นขั้นตอนหนึ่งในการทำเด็กหลอดแก้ว แบ่งเป็น 2 แบบคือ

  1. เก็บด้วยวิธีธรรมชาติ เป็นการให้คนไข้เก็บอสุจิด้วยตนเอง ซึ่งแพทย์จะเตรียมภาชนะไว้ให้คนไข้ฝ่ายชาย เพื่อเก็บอสุจิใส่ในภาชนะนั้น โดยจะทำการเก็บในพื้นที่ที่ทางคลินิกเตรียมไว้ให้ 
  2. เก็บผ่านอัณฑะ เป็นการเก็บจากท่อพักอัณฑะ ปฏิบัติในห้องผ่าตัด โดยแพทย์จะใช้เข็มแทงผ่านผิวหนังอัณฑะเข้าไปยังท่อพักน้ำเชื้อภายใน เพื่อดูดเอาอสุจิออกมาและคัดตัวที่แข็งแรงที่สุด เพื่อนำไปผสมกับไข่ของฝ่ายหญิง

การเตรียมร่างกายให้พร้อมสำหรับการเก็บอสุจิ

งดเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์

งดดื่มแอลกอฮอล์อย่างน้อย 3 เดือน ก่อนเริ่มเก็บอสุจิ เนื่องจากแอลกอฮอล์มีผลต่อการผลิตเซลล์อสุจิและการมีบุตร พบว่าการดื่มแอลกอฮอล์มากกว่า 2 แก้วต่อวัน ทำให้มีบุตรยากเพิ่มขึ้น 60% เพราะแอลกอฮอล์จะส่งผลให้ผลิตสเปิร์มได้น้อย และสเปิร์มที่ผลิตออกมามีรูปร่างผิดปกติ ไม่มีคุณภาพ และขาดความสามารถในการเจาะเข้าไปในเซลล์ไข่ หากต้องอาศัยเทคโนโลยีช่วยเพิ่มโอกาสการมีบุตร ควรงดดื่มแอลกอฮอล์ เพื่อให้สามารถเก็บอสุจิได้ในปริมาณมาก และเซลล์อสุจิมีคุณภาพ มีความแข็งแรงสมบูรณ์ สามารถคัดเลือกมาผสมกับเซลล์ไข่และปฏิสนธิเกิดเป็นตัวอ่อนได้สำเร็จ หากไม่ทำการงดดื่มแอลกอฮอล์ แม้จะใช้เทคโนโลยีช่วย ก็ทำได้ยากเพราะไม่สามารถเก็บอสุจิที่มีคุณภาพได้ และไม่สามารถนำมาผสมกับไข่ได้เช่นกันค่ะ

งดสูบบุหรี่และหลีกเลี่ยงควันบุหรี่

ควรงดสูบบุหรี่ 3 เดือนก่อนเริ่มการรักษา เนื่องจากบุหรี่ส่งต่อคุณภาพของเชื้ออสุจิ ทำให้ได้อสุจิที่มีรูปร่างปกติมีจำนวนลดลง อสุจิที่ได้มีการเคลื่อนที่ช้า อีกทั้งยังมีความเข้มข้นของเชื้ออสุจิลดลงด้วย นอกจากเชื้ออสุจิแล้ว บุหรี่ยังทำให้ความสามารถในการผลิตน้ำเชื้อลดลงอีกต่างหาก ดังนั้นก่อนเก็บอสุจิควรงดการสูบบุหรี่ เพื่อจะได้เก็บอสุจิจากน้ำเชื้อในปริมาณที่เหมาะสม และมีเชื้ออสุจิจำนวนมาก รวมถึงมีอสุจิที่มีคุณภาพ สมบูรณ์แข็งแรงพร้อมปฏิสนธิ 

ดื่มน้ำอย่างน้อย 2 ลิตร/วัน

ก่อนวันเก็บอสุจิ ควรดื่มน้ำปริมาณที่เพียงพอ แพทย์แนะให้ดื่มน้ำวันละ 2 ลิตรเป็นอย่างต่ำ เพราะจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของสเปิร์ม ซึ่งมีผลในการนำมาปฏิสนธิกับไข่

หลีกเลี่ยงการแช่น้ำอุ่นและการทำซาวน่า

ก่อนวันเก็บอสุจิ แนะนำว่าฝ่ายชายควรงดแช่น้ำร้อนหรือเข้าซาวน่า เพราะกิจกรรมดังกล่าวจะทำให้อุณหภูมิร่างกายเปลี่ยนและส่งผลให้สามารถสร้างอสุจิได้น้อยลง

หลีกเลี่ยงการติดเชื้อ 

เนื่องจากการทำเด็กหลอดแก้ว อสุจิที่มีคุณภาพเป็นปัจจัยสำคัญ ดังนั้นควรหลีกเลี่ยงปัจจัยที่จะทำให้อสุจิเสื่อมคุณภาพ ดังนั้นควรพยายามหลีกเลี่ยงกิจกรรมต่างๆ ที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อ เพื่อรักษาระดับจำนวนของเชื้ออสุจิและคุณภาพของเชื้อให้สมบูรณ์ และควรรักษาสะอาดของอวัยวะเพศอย่างเคร่งครัด

ข้อควรปฎิบัติก่อนวันเก็บอสุจิ

  1. งดการหลั่งอสุจิ 2-7 วัน
  2. งดสุราและบุหรี่เป็นเวลาอย่างน้อย 3 เดือนก่อนรักษา
  3. ควรรักษาสุขภาพร่างกายให้ปกติหากไม่สบายหรือมีอาการผิดปกติใดๆ ควรรีบแจ้งให้แพทย์ทราบ
  4. ควรรักษาความสะอาดของอวัยวะเพศ
  5. ทำจิตใจให้สบายไม่เครียด
  6. ไม่ควรเก็บอสุจิมาจากที่บ้าน เนื่องจากอาจมีผลรบกวน ทำให้คุณภาพเสียไประหว่างการนำส่ง ควรมาเก็บอสุจิในสถานที่ ที่ทางคลินิหของเราจัดเตรียมไว้ให้
บรรยากาศหน้า Reception ของ Millennium IVF Clinic
บรรยากาศหน้า Reception ของ Millennium IVF Clinic

ทั้งหมดนี้ก็เป็นขั้นตอนดูแลตัวเองของฝ่ายหญิงและฝ่ายชายก่อนการเก็บไข่-เก็บอสุจิ เพื่อให้สัมฤทธิ์ผลในการนำมาผสมกันในห้องปฏิบัติการ การดูแลตัวเองที่เหมาะสมจะทำให้ได้ไข่และอสุจิที่มีคุณภาพ เอื้อต่อการปฏิสนธิที่สำเร็จ นำไปสู่การตั้งครรภ์ที่เห็นผล

หากคุณพ่อคุณแม่ที่ต้องการวางแผนการตั้งครรภ์ หรือกำลังประสบกับภาวะมีบุตรยากสามารถปรึกษากับ Millennium IVF Clinic ได้ตลอดนะคะ เรายินดีให้คำปรึกษากับทุกครอบครัวที่ต้องการวางแผนมีลูก และพร้อมเติมเต็มความฝันทุกครอบครัวให้สมบูรณ์

เขียนโดย

NW

นพ. นฤมิต วงษ์ลิขิตปัญญา

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ประจำ Millennium IVF Clinic กรุงเทพฯ ด้วยประสบการณ์กว่า 15 ปี ดูแลรักษา IVF บนพื้นฐานหลักฐานทางการแพทย์ พร้อมแผนการรักษาเฉพาะบุคคล

แชร์บทความนี้

ต้องการคำแนะนำ?

ปรึกษาทีมแพทย์ของเรา

ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญของเราฟรี คำแนะนำที่ชัดเจนและเฉพาะบุคคลสำหรับเส้นทาง IVF ของคุณ

นัดปรึกษา
LLINEWhatsApp